ΚΡΑΤΙΚΗ ΕΞΟΥΣΙΑ: ΜΙΑ ΜΑΧΗ ΠΟΥ ΧΑΝΕΤΑΙ

Ας αρχίσουμε με μια μικρή υπενθύμιση σχετικά με τον τρόπο που λειτουργούν οι Αστικού τύπου Δημοκρατίες.

Ποιος ο λόγος, θα αναρωτηθεί κάποιος.

Αστική δημοκρατία δεν έχουμε στην Ελλάδα?

Θα δείξει…

 Στα πολιτισμένα κράτη της Δύσης, το μονοπώλιο της βίας το έχει η πολιτεία και το εξασκεί μέσω της Αστυνομίας. ( η λέξη  police  άλλωστε προήλθε από την λέξη «πολιτεία»)

Σε αυτές τις χώρες λοιπόν η αστυνομία κυριαρχεί στους δρόμους  και επιβάλλει την τάξη.

Δια της παρουσίας της αποτρέπει την τέλεση εγκληματικών πράξεων και καταστέλλει όσες εκδηλωθούν.

Η αστυνομία είναι ο μόνος κρατικός θεσμός που κινείται σε 24ωρη βάση ανάμεσα στους πολίτες, είναι αναγνωρίσιμος και αποτελεί τον πιο ξεκάθαρο τρόπο της οργανωμένης πολιτείας να δείξει στους πολίτες ότι «είναι εκεί» και τους  προστατεύει.

Η ασφάλεια των πολιτών αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για την εύρυθμη λειτουργία της χώρας και την ευημερία της.

Κάτι ακούω… «Γνωστά είναι αυτά».

Αλήθεια? Τότε μάλλον ζούμε σε άλλη χώρα..

Στη χώρα που ζω εγώ ομάδες κουκουλοφόρων με τσεκούρια καταστρέφουν ανενόχλητοι σταθμούς ΜΕΤΡΟ, την περιουσία δηλαδή των φορολογουμένων πολιτών.

Στη πόλη που ζω, στοχοποιούν ελεγκτές των ΜΜΜ με τον πιο αισχρό και βάναυσο τρόπο, διαπομπεύοντάς τους στις γειτονιές που μένουν ως ρουφιάνους και αλήτες.

Στη χώρα που ζω, «αλληλέγγυοι» καταλαμβάνουν άδεια ξενοδοχεία στο κέντρο της πόλης και τα παραχωρούν σε μετανάστες.

Στη χώρα που ζω, οι αστυνομικοί πέφτουν θύματα ξυλοδαρμού από κουκουλοφόρους   (22/4 –ομάδα Ζ)

Στη χώρα που ζω, πρόσφυγες και μετανάστες που φιλοξενούνται από τη χώρα και οφείλουν να σέβονται τους Νόμους της, δε διστάζουν να καταλάβουν δημόσιο χώρο και να απειλούν στελέχη των σωμάτων Ασφαλείας.

Και ενώ οι άνδρες και γυναίκες της Αστυνομίας μέσα σε συνθήκες εξευτελισμού δίνουν καθημερινά τιτάνια μάχη ως το τελευταίο οχυρό πριν την απόλυτη ανομία,   εμπαίζονται από την πολιτική τους ηγεσία.

Η τελευταία, πνιγμένη μέσα σε έναν ποταμό ιδεοληψίας και ανικανότητας, διαλύει αποτελεσματικές ομάδες και αφήνει την πόλη ανοχύρωτη.

Μέσα στις ψευδαισθήσεις περί… αυτορρύθμισης (!)  των ασχημονούντων περνά το πιο φρικιαστικό μήνυμα σε κάθε έναν που επιβουλεύεται την ασφάλεια των πολιτών.

Το κράτος πλέον είναι ένας «σπιτονοικοκύρης  που δεν νοιάζεται» ( absentee landlord)

Είναι το αντίστοιχο ενός ιδιοκτήτη που δεν ασχολείται με την περιουσία του και πιστεύει ότι  η.. καλή πλευρά των ανθρώπων θα επικρατήσει και όλοι μαζί θα βγούμε στους δρόμους αγκαλιασμένοι και θα τραγουδήσουμε το «Ωσαννά»…

Τα σώματα ασφαλείας διοικούνται από ανθρώπους που μέχρι να γίνουν κυβέρνηση υποστήριζαν τον αφοπλισμό της αστυνομίας, δήλωναν  πως  « η καταστολή δεν είναι λύση»… και πρέπει να ρίξουμε το βάρος στις κοινωνικές αιτίες της εγκληματογένεσης!

Μας καλούσαν δηλαδή να αναλύσουμε ακαδημαϊκά το έγκλημα ενώ είχαμε ένα πιστολι στον κροταφο..

Ανικανότητα ή ανοησία?

Όπου και αν το αποδώσουμε, η ουσία είναι μια:

Η κυβέρνηση έχει ρίξει λευκή πετσέτα, αποθρασύνοντας περιθωριακά στοιχεία, με τα οποία άλλωστε νιώθει ιδεολογική συγγένεια.

Το κράτος απαξιώνεται συνεχώς στα μάτια του πολίτη ο οποίος παρακολουθεί τις τιμημένες στολές της Αστυνομίας να εξευτελίζονται από κρανοφόρους με τσεκούρια, σ ένα ιδιότυπο αντάρτικο πόλεων.

Οι πολίτες? Αγανακτούν, ανησυχούν άλλα και φοβούνται.

Επίσης, έχοντας υποστεί  έναν ιδιότυπο «κοινωνικό μιθριδατισμό», όπου μικρές δόσεις ανομίας συχνά επαναλαμβανόμενες έχουν οδηγήσει σε συνήθεια και απάθεια, θεωρούν όλα αυτά ως κομμάτι μιας νοσηρής μεν, «συνηθισμένης» δε πραγματικότητας.

«Συνηθισμένο» να χτυπούν αναρχικοί αστυνομικούς…

«Συνηθισμένο» να απειλούν οι μετανάστες τα στελέχη των Σωμάτων ασφαλείας.

«Συνηθισμένο» να μοιράζεται η Πολιτεία την εξουσία της με το κοινωνικό περιθώριο.

Είμαστε σ έναν επικίνδυνα ολισθηρό δρόμο ( slippery  slope) όπου το ένα ολίσθημα, κάνει το επόμενο να φαίνεται ευκολότερο, αναμενόμενο και ίσως ακόμα.. επιτρεπτό.

Οτιδήποτε παγιώνεται αποκτά χαρακτήρα φυσιολογικού, ακόμα και αν δεν είναι.

Αυτά τα φαινόμενα οδηγούν τα στελέχη της Αστυνομίας στον κυνισμό και την απάθεια.

Ως εγκληματολόγος, τρέμω στην ιδέα ότι οι αστυνομικοί, απροστάτευτοι και χωρίς ηθικό, μπορεί να οδηγηθούν σε «λευκή απεργία».

Ως πολίτης, εύχομαι να μη το ζήσουμε ποτέ…

Συζήτηση με έναν αστυνομικό: Μαθήματα αστυνόμευσης, μαθήματα ζωής

                     «Εντάξει κύριε, μπορείτε να φύγετε».

Ο αστυνομικός που μόλις προ ολίγου με σταμάτησε για έλεγχο, ήλεγξε τα χαρτιά μου και τα βρήκε εντάξει.

«Είστε σίγουρος»? τον ρώτησα.

«Τι εννοείτε»?

«Εννοώ ότι το κεντρικό φως των φρένων μου είναι καμένο. Δε το είδατε»?

«Όχι… αλλά δε καταλαβαίνω… θέλετε να σας γράψω»?

«Θέλω με ελέγξετε»

«Μα… τι σημασία έχει ένα καμένο λαμπάκι»?

«Μεγάλη».

Αυτή ήταν η αρχή μιας πολύ ενδιαφέρουσας κουβέντας με έναν αστυνομικό σε κεντρικό δρόμο μεγάλης επαρχιακής πόλης.

Όταν είδα την απόλυτη έκπληξη στο βλέμμα του και, πριν καλέσει… ασθενοφόρο για να πάρει τον «παράφρονα», αποφάσισα να του αποκαλύψω την επιστημονική μου ιδιότητα.

Η έκπληξη στο βλέμμα του εξαφανίστηκε και την θέση της πήρε η περιέργεια..

«Πείτε μου λοιπόν, γιατί να ασχοληθώ με το καμένο φως των φρένων σας?

Εδώ υπάρχουν πολύ σοβαρότερες παραβάσεις… διαφωνείτε»?

«Όχι»

«τότε»?

«Όλα στη ζωή είναι θέμα συμβολισμού. Στη προκειμένη περίπτωση, ο συμβολισμός του καμένου φρένου, δείχνει αμέλεια από την πλευρά του ιδιοκτήτη του οχήματος».

«Ελάτε τώρα… αμέλεια»?

«Ασφαλώς.. δείχνει έναν ιδιοκτήτη που δεν δίνει σημασία στα ‘μικρά ’ που σύντομα μπορεί να γίνουν ‘μεγάλα’. Διδαχτήκατε στη σχολή την θεωρία του «σπασμένου παραθύρου»?

«Ναι».

«Όπως θα θυμάσαι, η βασική αρχή του πειράματος είναι πως όταν ο ιδιοκτήτης δείξει σημάδια αμέλειας, ότι δεν ενδιαφέρεται και δεν προστατεύει τη περιουσία του, αυτή γίνεται βορά σε εγκληματικές ενέργειες… Η μεταφορά της θεωρίας στον χώρο της τροχαίας αστυνόμευσης, είναι πως όταν ο ιδιοκτήτης δεν ασχολείται με τα μικρά, τότε συσσωρευτικά θα δημιουργηθούν μεγαλα προβλήματα τα οποία κάποια στιγμή δε θα μπορεί να επιλύσει».

«Μα τι αξία έχει ένα φωτάκι»

«Αξία έχει η εμπέδωση κλίματος ελέγχου. Όταν ελέγχεις τον οδηγό για μια μικρή παράβαση, περνάς το μήνυμα ότι είσαι εδώ και ασκείς εξουσία. Ότι ενδιαφέρεσαι. Ότι ασχολείσαι. Και ότι δεν έχει το δικαίωμα ο οδηγός να κάνει τον διαχωρισμό ανάμεσα σε μεγάλες και μικρές παραβάσεις.

Η εμπέδωση κλίματος σοβαρής αστυνόμευσης αρχίζει από τις ήσσονος σημασίας παραβάσεις και προεκτείνεται στις μείζονος.»

«Μα θα μας πουν κολλημένους… έχουμε που έχουμε βγάλει όνομα»

«Γιατί σε νοιάζει η άποψη του παραβάτη»?

         «…..»

«Βασικό στοιχείο της αστυνόμευσης είναι η προσπάθεια δημιουργίας κλίματος καθολικού ελέγχου.. αυτό που οι Αμερικανοί αστυνομικοί αποκαλούν omnipresence..οτι δηλαδή η Αστυνομία είναι «πανταχού παρούσα».

«Μα δε μπορεί να είναι..»

«Ακριβώς γι αυτό πρέπει να δημιουργεί την αίσθηση ότι είναι…

Η καθολική ανομία που όλοι βιώνουμε είναι αποτέλεσμα της αδιαφορίας των πολλών να απαιτήσουν (πολίτες) και να εφαρμόσουν τους νόμους (αστυνομικοί)

Στερεότυπα, συμπλέγματα, ωχαδερφισμός, κυνισμός είναι μονο μερικα από τα στοιχεία που συντελούν σε αυτό το κλίμα εκτεταμένης παρακμής και χαλαρότητας.

«Δεν έχω ξανακούσει αυτή τη προσέγγιση.. έχει ενδιαφέρον»

«Θα σου πω κατι που έχει περισσότερο ενδιαφέρον. Ο έλεγχος για τροχαίες παραβάσεις που στον μέσο πολίτη φαίνονται ασήμαντες, έχει στις ΗΠΑ και αλλού οδηγήσει σε συλλήψεις επικίνδυνων κακοποιών που παρέμεναν ασύλληπτοι επί μακρόν. Ένα σπασμένο λαμπάκι έβγαλε… λαβράκια!

Επίσης, το να κυκλοφορεί κάποιος με ένα όχημα που δείχνει πλημμελώς  συντηρημένο, θεωρείται ένδειξη προβληματικής συμπεριφοράς και θέτει σε κίνδυνο τη ζωή του οδηγού και όσων βρεθούν στον δρόμο του.

Συγκαταλέγεται στα πλαίσια αντικοινωνικής συμπεριφοράς και αποτελεί σοβαρό λόγο για έλεγχο (probable  cause)

Για να μη μιλήσουμε για σοβαρές τροχαίες παραβάσεις. (παραβίαση ερυθρού σηματοδότη, stop κλπ)

Εκεί η αντικοινωνική συμπεριφορά λαμβάνει σοβαρές διαστάσεις και ο παραβάτης θεωρείται πιθανόν να εχει τελέσει και άλλες αξιόποινες πράξεις από τις οποίες προσπαθεί να διαφύγει…»

«Καλά αν τα πω αυτά σε συναδέλφους, θα γελάνε με τις ώρες…»

«Ναι.. μέχρι να βρεθεί κάποιος δικός τους στον δρόμο ενός οδηγού από τις προαναφερόμενες περιπτώσεις.. και τότε θα κλαίνε»

  «Γιατί έχω την αίσθηση πως όσα μου λέτε δεν αφορούν μόνο το… καμένο φως των φρένων»?

 

          «Το ‘πιασες»….

“Πείτε στον αστυνομικό ότι δε φταίει…» Το φαινόμενο της υποβοηθούμενης αυτοκτονίας από αστυνομικούς.

                               δημοσιεύτηκε στο www.policenet.gr

        
10 Νοεμβρίου 1997, 22:30. Ο 19 χρονος Moshe Pergament που τον επιβαρύνει ένα χαρτοπαικτικό χρέος 6,000 δολαρίων τρέχει με ιλιγγιώδη ταχύτητα στον αυτοκινητόδρομο του Long Island επί 40 λεπτά, χτυπώντας όποιο αυτοκίνητο βρει στο διάβα του. Όταν ο αστυνομικός  Anthony Sica τον προσεγγίζει με τον φάρο αναμμένο, ο Pergament σταματά το όχημα, βγαίνει έξω και τραβάει όπλο. Ο αστυνομικός του φωνάζει να το αφήσει κάτω, ενώ ο δράστης συνεχίζει να κραδαίνει το όπλο και να κινείται προς το μέρος του αστυνομικού. Όταν φτάνει πολύ κοντά, ο αστυνομικός πυροβολεί. Το όπλο αποδεικνύεται ψεύτικο.

   

    Στο κάθισμα του συνοδηγού του οχήματος του δράστη, βρίσκεται ένα σημείωμα:

    “Κύριε αστυνομικέ,

   Όλα ήταν βάσει σχεδίου.

   Λυπάμαι που σε έμπλεξα, απλώς ήθελα να πεθάνω.

    Σε παρακαλώ στείλε τα γράμματα μου και πες τα νεα στην οικογένεια μου με τρόπο. Πες τους ότι έπρεπε να το κάνω και ότι τους αγαπώ.

  Και πάλι συγγνώμη που σε έμπλεξα.

Σε παρακαλώ να θυμάσαι ότι όλο αυτό είναι δική μου ευθύνη.

 Δε μπορούσες να το γνωρίζεις τι ήθελα»

( από το βιβλιο suicide by cop, των Lindsay & Lester.)

Η αστυνομία θεώρησε την ανθρωποκτονία «εντός των ορίων της υπηρεσιακής χρήσης όπλου».

Ο ιατροδικαστής απεφάνθη ότι πρόκειται για ανθρωποκτονία από πυροβολισμό.

Οι εγκληματολόγοι το αποκαλούμε «αυτοκτονία υποβοηθούμενη από αστυνομικό»…. ή όπως είναι ευρέως γνωστό

                                        Suicide by cop

   Πρόκειται για ένα φαινόμενο ουσιαστικά άγνωστο στα Ελληνικά Αστυνομικά χρονικά. Άγνωστο με την έννοια της κατηγοριοποίησης και της καταγραφής φυσικά. Είναι παράλογο να πιστέψει κανείς ότι δεν επιχειρήθηκε ποτέ στη χώρα μας.

Αυτό το κενό έρχεται να καλύψει αυτή η σύντομη ανάλυση/ παρουσίαση του φαινομένου  με σκοπό να προβληματίσει και να αποτελέσει εφαλτήριο για περαιτέρω διερεύνηση.

                                  Τι γνωρίζουμε

Η υποβοηθούμενη από αστυνομικό αυτοκτονία είναι το φαινόμενο κατά το οποίο ένας ή περισσότεροι δράστες σκοπίμως προκαλούν την χρήση όπλου από αστυνομικούς προκειμένου να αυτοκτονήσουν.

Ο δράστης κλιμακώνει την ένταση με τους αστυνομικούς, απειλώντας τη ζωή τους ή τη ζωή πολιτών προκειμένου να φέρει τους αστυνομικούς προ αδιεξόδου όπου δεν έχουν άλλη επιλογή από το να τραυματίσουν θανάσιμα τον δράστη.

                                  Συχνότητα

Ένα τέτοιο φαινόμενο είναι δύσκολο να καταγραφεί διότι ξεφεύγει από τις προκαθορισμένες διατάξεις του νόμου που περιγράφουν το αδίκημα της αυτοκτονίας.

Στις ΗΠΑ έρευνες έχουν δείξει ότι το ποσοστό κυμαίνεται από 10% επι του συνόλου των θανάτων  από αστυνομικούς (Holland & Kennedy, 2000) μέχρι το 11% όλων  των πυροβολισμών και το 13% όλων των δικαιολογημένων ανθρωποκτονιών. (utson HR, Anglin D, Yarbrough J, Hardaway K, Russell M, Strote J, Canter M, Blum B: Suicide by cop. Ann Emerg Med December 1998)

Τα ποσοστά κάθε άλλο παρά ασήμαντα είναι υποδεικνύοντας ότι το φαινόμενο είναι σοβαρό αν και ελάχιστα αναγνωρίσιμο.

                                           Κίνητρα

Είναι αναμενόμενο ότι στον μέσο πολίτη, το φαινόμενο που αναλύουμε μοιάζει παράδοξο αν όχι παράλογο…

Αν κάποιος έχει αποφασίσει να αυτοκτονήσει, για ποιο λόγο να ζητήσει την… »βοήθεια» ενός αστυνομικού για να προβεί στο απονενοημένο διάβημα?

Κατ αρχήν, ας μην αναζητούμε «λογική» σε μια πράξη εξ ορισμού παράλογη όπως είναι η αυτοκτονία. Όταν κάποιος εμπλακεί σε τέτοιες σκέψεις, η ορθολογική προσέγγιση του πράγματος ακολουθεί φθίνουσα πορεία..

Υπάρχει όμως μια αλληλουχία και μια επεξεργασία των διαδικασιών που άπτεται του χώρου της κοινωνικής ψυχολογίας ή και της ψυχανάλυσης.

Η πράξη της αυτοκτονίας αποτελεί κοινωνικό στίγμα, για πολλούς.  Όποιος αποπειράται να τερματίσει τη ζωή του, στιγματίζεται ως «δειλός», «λιπόψυχος» και γενικά άτομο που προσπαθεί να αποφύγει τις ευθύνες και τις δυσκολίες της ζωής.

Επίσης, από βαθιά θρησκευόμενους, θεωρείται «αμαρτία» το να αφαιρείς τη ζωή που είναι δώρο Θεού.

Προκειμένου λοιπόν να αποφύγει το στίγμα, διαπράττει το απονενοημένο με την «βοήθεια» ενός αστυνομικού. ‘Έτσι ο θάνατος του αποκτά μια «ηρωική» διάσταση.

Δεν είναι πια ο δειλός. Είναι ο «γενναίος» που σκοτώθηκε από πυρά αστυνομίας. Σκοτώθηκε ως αποτέλεσμα της επιθετικότητας ενός άλλου, όχι της δικής του δειλίας.

Ο θάνατος του αποκτά νόημα, σημασία.

Η αυτοκτονία είναι μια «δήλωση» ( statement) άρα πρέπει να είναι προσεγμένη.

Άλλος λόγος είναι η δημοσιότητα που παίρνει μια τέτοια υπόθεση. Ένας θάνατος από πυρά αστυνομικού φέρνει δημοσιότητα, αναλύσεις, υπηρεσιακή έρευνα και άρα δίνει «ουσία» σε έναν θάνατο σε αντίθεση με το στίγμα της αυτοκτονίας.

                             Η πλευρά των αστυνομικών.

Στο αρχικό παράδειγμα, το σημείωμα που βρέθηκε απαλλάσσει τον αστυνομικό, όχι μόνο υπηρεσιακά, αλλά ψυχολογικά.

Δεν είναι όμως όλες οι υποθέσεις έτσι.

Σε αρκετές εκ των περιπτώσεων δεν βρίσκεται σημείωμα άρα η πράξη δεν μπορεί εύκολα να εξηγηθεί.

Ο αστυνομικός φέρει βαρέως κάθε περιστατικό που χρειάζεται να χρησιμοποιήσει το όπλο του και ιδιαιτέρως όταν χρειαστεί να αφαιρέσει ανθρώπινη ζωή.

Είναι λοιπόν πολύ σημαντική η ανάλυση και η κατηγοριοποίηση περιστατικών όπου ο αστυνομικός χρησιμοποιείται ως «εργαλείο» από τρίτους που έχουν αποφασίσει να αυτοκτονήσουν.

Είναι επίσης σημαντικό να καθιερωθεί νομικά κάτι που γίνεται εδώ και δεκαετίες στις ΗΠΑ. Η υποχρεωτική συνεδρία με ψυχολόγο κάθε φορά που ένας αστυνομικός κάνει χρήση του όπλου του.

Η «μάτσο» αντίληψη της αστυνόμευσης μας κάνει να λησμονούμε ότι οι αστυνομικοί δεν είναι υπεράνθρωποι και αντιδρούν σε ψυχολογικά σοκ όπως όλοι μας.

Επίσης είναι γνωστό ότι τα ψυχικά σοκ έχουν πολλές φορές «χρονοκαθυστέρηση»  στην εμφάνισή τους κάτι που είναι ιδιαιτέρως επικίνδυνο για την αστυνομική καθημερινότητα. Πολλάκις έχει συμβεί να καταρρεύσουν ψυχικά αστυνομικοί με βαθύτερη αιτία περιστατικά τραυματικού χαρακτήρα που συνέβησαν πολύ καιρό πριν και έμειναν χωρίς την δέουσα αντιμετώπιση.