Ο κοινωνικός ρόλος της Αστυνομίας: Μια μεγαλη ευκαιρία για την ΕΛ.ΑΣ.

Ιανουάριος 1998.  Θερμοκρασία -14.  Το ταξί με αποβιβάζει στο κέντρο του παγωμένου (αλλά πανέμορφου) Σικάγο. Ξεκινώ το μεταπτυχιακό μου στην Εγκληματολογία και νιώθω ξένος σε μια ξένη πόλη, όπως νιώθει κανείς όταν κάνει ένα τολμηρό βήμα στη ζωή του και δε γνωρίζει την εξέλιξη..

Ξαφνικά βλέπω ένα περιπολικό να περνά δίπλα μου. Τα περιπολικά στις ΗΠΑ έχουν κάτι μεγαλειώδες. Είναι  συνήθως Chevrolet Caprice, με μεγάλη ιπποδύναμη και φάρους με φώτα που είναι σχεδιασμένα να διαπερνούν το κεντρικό νευρικό σύστημα ώστε οι πάντες να αντιλαμβάνονται πως «έρχεται η αστυνομία».  Καθώς με προσπερνά κοιτώ το σήμα του CPD (Chicago  Police department) και στη πόρτα διαβάζω κάτι που μου κάνει εντύπωση:

To protect and to serve (προστατεύουμε και υπηρετούμε)

Τι είναι πάλι αυτό?

Καλά το «προστατεύουμε». Ο ρόλος της Αστυνομίας ως σώματος ασφαλείας είναι γνωστός τοις πάσι.  Αλλά «υπηρετούμε»? Η αστυνομία ως «υπηρεσία»?

Πρωτόγνωρο για κάποιον που έρχεται απ την Ελλάδα που έχει γαλουχηθεί με την στερεοτυπική εικόνα του αστυνομικού και τις ιστορικές «αμαρτίες» που αδίκως κουβαλά η Αστυνομία μας.

Στις πρωτόγνωρες (τουλάχιστον για την δική μου γενιά) στιγμές που ζει η χώρα, είναι σημαντικό να αναφερθούμε στον κοινωνικό ρόλο της αστυνομίας.

Η καταστολή είναι σημαντική παράμετρος της καθημερινότητας των Σωμάτων Ασφαλείας. Αν και έχει δαιμονοποιηθεί από σχετικούς και άσχετους που μπουρδολογούν ακατάσχετα περί βιαιότητας κάθε φορά που ένας αστυνομικός κάνει χρήση του μονοπωλίου της βίας που κατέχει η αστυνομία και το οποίο της έχει παραχωρηθεί από τον λαό για να προφυλάξει την ευημερία του, η καταστολή ήταν και θα είναι αναπόσπαστο κομμάτι της ευταξίας.

Ο διάσημος εγκληματολόγος Robert  Reiner έλεγε πως η αστυνόμευση είναι σαν την αλυσίδα ενός ποδηλάτου. Όσο είναι στη θέση της, κανείς δεν ασχολείται μαζί της. Όταν βγει,  ανοίγουν οι πύλες της κολάσεως.

Όλοι θέλουμε αστυνομικούς στα ΑΤΜ όταν οι γονείς και παππούδες μας συνωστίζονται για να πάρουν τα λιγοστά ευρώ τους….

Όλοι όμως θέλουμε περισσότερα από αυτό!

Στην Ελλάδα ο μέσος αστυνομικός έχει πολλά κοινά με αυτόν που αστυνομεύει. Κοινή γλώσσα, κοινή κουλτούρα, κοινά έθιμα.

 Πάνω από όλα, κοινό αξιακό κώδικα.

Ο μέσος αστυνομικός βλέπει στο ΑΤΜ την δική του μητέρα, θεία και γιαγιά που καρτερικά περιμένει για να αποσύρει τα 60 ευρώ της.

Παρουσιάζεται λοιπόν μια πρώτης τάξεως ευκαιρία στην ΕΛ.ΑΣ να καταστήσει σαφή τον κοινωνικό της ρόλο και να εμπεδώσει το αίσθημα της αρωγής στους πολίτες αυτές τις δύσκολες μέρες.

Να αντιληφθεί ο μέσος πολίτης ότι ο ένστολος είναι «πολίτης με στολή» όπως έλεγε ο μέγας πατέρας της Αστυνόμευσης  Sir  Robert  Peel.

Είναι χρέος της ΕΛ. ΑΣ να δημιουργήσει την αίσθηση της ευταξίας όχι απλώς δια της εμφανούς αστυνόμευσης και της οπλοφορίας αλλά μέσω της ενεργούς ενασχόλησης με τους πολίτες.

Ένας ώμος για να στηριχθεί η γιαγιά της γειτονιάς. Ένα χτύπημα στην πλάτη σ έναν πολίτη που δε ξέρει πώς να διαχειριστεί τον πανικό και τον θυμό του. Ένα χαμόγελο που λέει «είμαστε εδώ και δε θα σου συμβεί τίποτα» στην νοικοκυρά που έχει σαστίσει.

Το κέρδος θα είναι ανυπολόγιστο και για την κοινωνία αλλά και για την αστυνομία της οποίας η εικόνα θα αλλάξει επί τω βελτίω στο συλλογικό υποσυνείδητο του λαού.

Η αστυνομία είναι ο θεσμός που βρίσκεται πιο κοντά στον πολίτη. Μαζί με την δικαιοσύνη αποτελούν τους 2 βασικούς πυλώνες ευνομίας, ευταξίας και κοινωνικής γαλήνης. Το καταφύγιο του αδύναμου και του φοβισμένου.

Ας ανοίξει τη ψυχή της στον λαό και ο λαός θα ανταποδώσει!

·        O Κωνσταντίνος Δούβλης είναι διδάκτωρ κοινωνιολογίας/εγκληματολογίας (University of  Essex, UK), ειδικευμένος σε θέματα ασφάλειας, αστυνόμευσης και αντεγκληματικής πολιτικής στις ΗΠΑ ( Loyola  University  of  Chicago, USA)

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΣΤΥΝΟΜΙΑ: Ο ΕΥΚΟΛΟΣ ΣΤΟΧΟΣ

Τον τελευταίο καιρό, εν μέσω  πρωτοφανούς κοινωνικοπολιτικής κρίσης της οποίας ο μέσος πολίτης αντιλαμβάνεται μόνο το οικονομικό σκέλος, γινόμαστε μάρτυρες μιας πρωτοφανούς επίθεσης εναντίον της Ελληνικής Αστυνομίας, όχι μόνο ως οργανισμού αλλά ως Θεσμού.

Το παράδοξο είναι πως σε αυτό το κύμα επιθέσεων πρωτοστατούν όχι περιθωριακές φράξιες και γραφικοί συμπολίτες μας αλλά πολιτικά πρόσωπα που εκπροσωπούν ύψιστους θεσμούς της Νομοθετικής εξουσίας.

Η διάκριση των εξουσιών ήταν πάντα η πεμπτουσία της αστικής δημοκρατίας μας. Ποτέ άλλοτε δε παρατηρήθηκε μια εξουσία να στρέφεται εναντίον της άλλης σε έναν πρωτόγνωρο «αντάρτικο» που δεν έχει συγκεκριμένο νόημα και σκοπό.

Ήταν γνωστό πριν τις εκλογές πως το σημερινό κυβερνών κόμμα δεν τρέφει τα καλύτερα αισθήματα για τα Σώματα Ασφαλείας. Θυμίζω τις γραφικές και συνάμα τραγελαφικές προεκλογικές εξαγγελίες για «αφοπλισμό» της Αστυνομίας, κατάργηση των ΜΑΤ κλπ. Η μετεκλογική επίθεση αποτελεί συνέχεια της προεκλογικής απαξίωσης.

Είναι σαφές πως το κόμμα του ΣΥΡΙΖΑ συμπεριφέρεται με έκδηλη αμηχανία  απέναντι στην Αστυνομία. Γνωρίζει ότι τα ερείσματα που διαθέτει στο Σώμα είναι από ελάχιστα ως ανύπαρκτα. Γι αυτό και υποσυνείδητα (αδυνατώ να πιστέψω ότι το κάνει συνειδητά) την πολεμά και την απαξιώνει.

Η κατάσταση θυμίζει λίγο το 1981 όταν το νεοεκλεγέν κόμμα του ΠΑΣΟΚ αντιμετώπιζε παρόμοια θέματα με τα τότε σώματα της Χωροφυλακής και της Αστυνομίας Πόλεων.

Εκεί όμως έπαιξε ρόλο η ευφυΐα και το πολιτικό ένστικτο του Ανδρέα Παπανδρέου που χειρίστηκε το θέμα αμιγώς πολιτικά και με θεσμικό τρόπο  δεν επέτρεψε να δηλητηριαστεί η σχέση των Σωμάτων ασφαλείας με την νεοεκλεγείσα κυβέρνηση.

Προχώρησε το 1984 στην ενοποίηση των Σωμάτων Ασφαλείας και δημιούργησε αυτό που σήμερα γνωρίζουμε ως ΕΛ.ΑΣ.

Δεν θα ασχοληθούμε με το αν η κίνηση της ενοποίησης ήταν η ενδεδειγμένη ή όχι. Αυτό που τονίζεται είναι η ευφυής πολιτική διαχείριση του θέματος που δεν επέτρεψε να δημιουργηθούν παθογένειες. Η σημερινή κυβέρνηση δε φαίνεται να διαθέτει παρόμοια αντανακλαστικά…

Προκαλεί έκπληξη ότι το κυβερνών κόμμα εξακολουθεί (και) στο τομέα της Δημόσιας Τάξης να συμπεριφέρεται ως αντιπολίτευση. Δε φαίνεται να έχει αντιληφθεί ότι πλέον είναι κόμμα θεσμικό και όχι διαμαρτυρίας και πως έχει χρέος να προΐσταται της Αστυνομίας με αίσθημα ευθύνης και ρεαλισμό.

Έχω ξαναγράψει ότι στο σύγχρονο παγκοσμιοποιημένο περιβάλλον, η έννοια της ασφάλειας είναι θεμέλια λίθος της δημοκρατίας. Η ελεύθερη διακίνηση ιδεών, οι επενδύσεις που τόσο χρειάζεται η χώρα, η επιχειρηματικότητα, η ανάπτυξη της παιδείας προϋποθέτουν μια χώρα ασφαλή, στην οποία η αστυνομία που κατέχει το μονοπώλιο της βίας διασφαλίζει την ομαλότητα που απαιτείται.

H ΕΛ.ΑΣ , ως σύγχρονος Άτλαντας, κουβαλά ένα αμαρτωλό παρελθόν, από το οποίο έχει αποκοπεί εδώ και χρόνια. Συνεχίζει να σηκώνει τον Σταυρό του Μαρτυρίου για αμαρτήματα μιας άλλης εποχής και μιας άλλης γενιάς.

Είναι άδικο και αντιπαραγωγικό να χρεώνουμε στον σύγχρονο Έλληνα αστυνομικό το σκοτεινό παρελθόν των υπηρεσιακών του «προγόνων». Είναι αυτοκαταστροφικό να θεωρούμε ότι ο σημερινός Αστυνομικός, που έχει εισέλθει στο Σώμα αξιοκρατικά, είναι μορφωμένος και αποτελεί το παιδί της διπλανής πόρτας έχει οτιδήποτε κοινό με την Αστυνομία της Χούντας.

Η σύγχρονη αστυνομία στις δυτικού τύπου αστικές δημοκρατίες και σίγουρα και στην Ελλάδα ( η οποία ακόμα ανήκει στη Δύση, όσο και αν δεν αρέσει σε κάποιους…) κάνει πράξη το όραμα του ιδρυτή της Μητροπολιτικής Αστυνομίας του Λονδίνου, Sir Robert Peel.

Αστυνομεύει με την κοινωνική συναίνεση (policing by consent).

Αυτή ήταν άλλωστε και η πρόθεση όσων δημιούργησαν την Ελληνική Αστυνομία , με βάση την τότε εισηγητική έκθεση για την ενοποίηση στην βουλή των Ελλήνων. Σύμφωνα με τα όσα αναφέρει, σκοπός ήταν η αλλαγή στη σχέση Κράτους –Κοινωνίας η οποία περνούσε μέσω του μετασχηματισμού των θεσμών, με κυριότερο αυτόν που είναι πιο κοντά στους πολίτες, την Αστυνομία.

Ας θυμηθούν οι κυβερνώντες πως τη ΕΛ.ΑΣ την δημιούργησε μια άλλη αριστερή κυβέρνηση χωρίς κόμπλεξ αλλά με σεβασμό στα Σώματα Ασφαλείας και ας αντιμετωπίσει την Αστυνομία με τον σεβασμό που επιβάλλει η κοινωνική της αποστολή.

ΦΥΛΑΞΗ ΚΥΒΕΡΝΗΤΙΚΩΝ ΣΤΕΛΕΧΩΝ: ΟΠΩΣ ΠΡΕΠΕΙ ΚΑΙ ΟΧΙ ΟΠΩΣ ΠΡΟΤΙΜΟΥΝ…

Το δυσάρεστο και δυνητικά επικίνδυνο συμβάν με την άνανδρη επίθεση στον υπουργό Οικονομικών Γιάνη Βαρουφάκη, φέρνει στο προσκήνιο μια από τις παθογένειες της χώρας μας.

Την έλλειψη σεβασμού στις διαδικασίες αλλά και στην κοινή λογική…

Εμφορούμενοι από τον υπέρμετρο εγωισμό μας, υποτάσσουμε τις διαδικασίες στην προσωπική μας οπτική γωνία και το συναίσθημα, ενώ οι προηγμένοι λαοί της Δύσης υποτάσσουν τις πεποιθήσεις τους στους  νόμους αλλά και στις προσταγές της λογικής.

Το πρώτο πράγμα που έκανε η νέα κυβέρνηση ήταν να μειώσει τη φρουρά του Μεγάρου Μαξίμου αλλά και του ίδιου του Πρωθυπουργού στην λογική του ότι η νέα κυβέρνηση είναι «φιλολαϊκή» και άρα δεν έχει ανάγκη (!) από προστασία. Το ίδιο παράδειγμα ακολούθησαν πλήθος υπουργών και κρατικών αξιωματούχων.

Πράγματα αδιανόητα για κάθε πολιτισμένη χώρα.

Η άσκηση εξουσίας φέρνει τους κυβερνώντες αντιμέτωπους με δύσκολες αποφάσεις κατά την λήψη των οποίων  δημιουργούν εχθρούς. Πάντα κάποιους θα δυσαρεστήσεις, πάντα κάποιοι θα σε μισήσουν.

Γι αυτό λοιπόν και φρουρείται ο «θεσμός» και όχι ο πολιτικός!

Φρουρείται ο ένοικος του υπουργικού ή πρωθυπουργικού θώκου επειδή ενσαρκώνει τον ΘΕΣΜΟ, ανεξαρτήτως πολιτικής τοποθέτησης και παρελθόντος βίου.

Νεφελώδεις , ασαφείς και επικίνδυνες αναλύσεις περί του ποιος είναι «φιλολαϊκός» ή μη, δεν έχουν θέση στο απρόβλεπτο, ευμετάβλητο, πολυεπίπεδο και ασταθές περιβάλλον ασφάλειας που ζούμε παγκοσμίως.

Για του λόγου το αληθές, αρκεί να αναλογιστούμε ότι ο (εκάστοτε) πρόεδρος των ΗΠΑ, ο ισχυρότερος άνθρωπος του πλανήτη, υπακούει αναντίρρητα σε αυστηρούς κανόνες ασφαλείας και μάλιστα γίνεται «έρμαιο» στα χέρια των πρακτόρων  του Secret Service κάθε φορά που υπάρχει μια απειλή.

Στη σύγχρονη εποχή, η ασφάλεια είναι η θεμέλια λίθος της Δημοκρατίας.

Χωρίς ασφάλεια, η δημοκρατία είναι ευνουχισμένη.

Ας το συνειδητοποιήσουμε όλοι , λαός και κυβερνώντες και δράσουμε προληπτικά.

ΑΡΘΡΟ-ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΣΤΟ www.policenet.gr ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΤΟ ΕΔΩ

                                         Η ΑΛΗΘΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΣΤΥΝΟΜΙΑ

                                                του Δρ. Κωνσταντίνου Δούβλη

Είναι αδύνατον να ζει κάποιος στην Ελλάδα και να μη γνωρίζει πως οι θεωρίες συνωμοσίας είναι το αγαπημένο μας χόμπι. Για παράδειγμα, η  σύλληψη Ξηρού αποδίδεται σε προεκλογικές σκοπιμότητες. Αναρωτιέμαι πόσοι γνωρίζουν ότι αυτού του είδους οι επιχειρήσεις βασίζονται σε παρακολουθήσεις και λεπτομερή σχεδιασμό που κρατά μήνες ολόκληρους. Ακόμα και αν ήθελε κάποιος να παίξει τέτοια παιχνίδια, είναι εξ ορισμού αδύνατον…

Ένα Κράτος είναι τόσο σοβαρό όσο οι Θεσμοί του. Διότι αυτοί αποτελούν θεμέλιο της ομαλής του λειτουργίας καθώς και δικλίδα ασφαλείας για την αποτελεσματική προστασία των πολιτών από κάθε είδους αυθαιρεσία.

Σε καμία σοβαρή χώρα, δε μπορεί η λειτουργία των θεσμών να αποτελεί πεδίο προεκλογικής αντιπαράθεσης. Ευτυχώς, ακόμα και σε αυτούς τους ταραγμένους καιρούς, οι θεσμοί κάνουν την δουλειά τους όπως πρέπει. Αυτό αποτελεί δημοκρατική κατάσταση και πρέπει να την διαφυλάξουμε ως κόρη οφθαλμού.

Ως επιστήμων αλλά και ως πολίτης θεωρώ αυτή τη συζήτηση που γίνεται για την λειτουργία της Αστυνομίας ιδιαιτέρως επικίνδυνη. Ως εκ τούτου, επιθυμώ να ξεκαθαρίσω το τοπίο αναφέροντας μερικές αλήθειες.

Αλήθεια πρώτη: Τα περί αφοπλισμού της Αστυνομίας ανήκουν στα πλαίσια νοσηρής φαντασίας.  Το παγκόσμιο περιβάλλον ασφάλειας είναι πλέον τόσο σύνθετο ώστε κάτι τέτοιο ακούγεται κωμικό. Η επίκληση του παραδείγματος της Αγγλίας είναι λανθασμένη. Εδώ και χρόνια, το Βρετανικό μοντέλο αστυνόμευσης έχει αλλάξει και τα ένοπλα τμήματα κυριαρχούν. Ελάχιστες είναι οι περιπτώσεις αστυνομικών που κυκλοφορούν άοπλοι (κυρίως σε μικρές πόλεις και χωριά) όπου λόγω της ομοιογένειας και του μικρού πληθυσμού, η επίκληση και μόνο της αστυνομικής ιδιότητος αρκεί για να επέλθει η συμμόρφωση. Τα περίπλοκα προβλήματα εγκληματικότητας και αστυνόμευσης που αντιμετωπίζει η χώρας μας δεν επιτρέπουν καν σκέψεις για ένα μοντέλο αστυνόμευσης που δεν ισχύει πουθενά. Η αποτρεπτική δύναμη της αστυνομικής οπλοφορίας είναι παγκοσμίως παραδεκτή.

Αλήθεια δεύτερη: Οι μονάδες αποκατάστασης τάξης, τα γνωστά σε όλους μας
ΜΑΤ (που επισήμως ονομάζονται ΥΕΤ-υποδιεύθυνση αποκατάστασης τάξης) υφίστανται ως τμήμα της Αστυνομίας σε ΟΛΕΣ τις χώρες που διαθέτουν Αστυνομικό Σώμα, προηγμένες ή μη!  Οι έκρυθμες καταστάσεις στις οποίες καλούνται να επέμβουν, υπάρχουν σε όλα τα καθεστώτα απανταχού της οικουμένης. Με ξεχνάμε ότι βασική αποστολή της ΕΛ.ΑΣ. είναι η προστασίας της περιουσίας, δημόσιας και ιδιωτικής. Γι αυτό και, ως θεσμός του Κράτους, η Αστυνομία έχει το μονοπώλιο της  νόμιμης βίας. Κανένας άλλος δεν έχει το δικαίωμα να χρησιμοποιήσει κανενός είδους βία με νόμιμο τρόπο. Αυτό αποτελεί τμήμα ενός «κοινωνικού συμβολαίου» στο οποίο η κοινωνία έχει εκχωρήσει ένα τμήμα από την ελευθερία της στο Κράτος, προκειμένου να την προστατεύσει. Το να καταργηθεί λοιπόν η συγκεκριμένη υπηρεσία, θα δημιουργήσει ένα κενό που θα γίνει αισθητό με τρόπο άμεσο και σκληρό, από τις πρώτες κι όλας μέρες. Ποιος μπορεί να φανταστεί την περιουσία του να απειλείται και τα «μισητά ΜΑΤ» να μην είναι εκεί... Εκτός αν πάμε σε παραλογισμούς τύπου «αυτορρύθμισης». Ότι δηλαδή όσοι ασχημονούν, με κάποιο μαγικό τρόπο θα συνετιστούν…

Αλήθεια τρίτη: Η ΕΛ.ΑΣ. έχει κάνει άλματα προόδου τα τελευταία χρόνια τόσο σε επίπεδο επιχειρησιακής ετοιμότητας, όσο και σε επίπεδο δημοκρατικής λειτουργίας. Το να συγκρίνουμε τους σύγχρονους αστυνομικούς, στελέχη που προέρχονται από τη μέση Ελληνική οικογένεια και εισέρχονται στο Σώμα αξιοκρατικά, με τους αστυνομικούς της … χούντας, είναι και άδικο και παράλογο. Θυμίζω ότι η ΕΛ.ΑΣ είναι το μόνο κομμάτι του Δημοσίου με μηχανισμό αυτοκάθαρσης ( Διεύθυνση Εσωτερικών Υποθέσεων)

Θυμίζω επίσης ότι η ομάδα της ΕΛ.ΑΣ που είναι πιο κοντά στην καθημερινότητα του πολίτη, η ομάδα ΔΙ.ΑΣ, αποτελείται από εξαιρετικά στελέχη που καθημερινώς γίνονται αποδέκτες θετικών σχολίων από τους πολίτες τόσο για τον επαγγελματισμό, όσο και για την ευπρέπειά τους.

Κλείνω με μία ευχή: Ανεξαρτήτως εκλογικού αποτελέσματος και πολιτικής επικαιρότητας, ας αφήσουμε την ΕΛ. ΑΣ να κάνει την δουλειά της.  Οι ώριμες δημοκρατίες φροντίζουν να μη δηλητηριάζουν τη λειτουργία των Θεσμών τους με το  μικρόβιο της μικροπολιτικής.

Ας φερθούμε μια φορά πολιτισμένα…

Μπορεί και να μας αρέσει!